Komisioni Evropian po ecën në një terren delikat në përpjekjen për të rritur konkurrueshmërinë e Evropës, një kusht thelbësor për pavarësinë e Bashkimit Evropian. Sipas Brukselit, zgjidhja që po merr formë në shumicën e dosjeve është “bashkëpunimi i përforcuar” mes shteteve anëtare, pra marrëveshje fleksibël mes vendeve që janë gati të ecin përpara, edhe nëse jo të gjitha 27 vendet e BE-së marrin pjesë.
Në letrën që presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, u ka dërguar liderëve evropianë përpara takimit informal mbi konkurrueshmërinë të enjten, të thirrur nga presidenti i Këshillit Evropian António Costa në kështjellën Alden Biesen, rreth 80 kilometra në lindje të Brukselit, theksohet se synimi mbetet ecja me të gjitha 27 vendet. Megjithatë, nënvizohet se BE-ja nuk duhet të hezitojë dhe, kur është e nevojshme, të përdorë instrumentin e bashkëpunimit të përforcuar, që parashikon integrim më të thelluar me të paktën nëntë shtete anëtare.
Kjo qasje mbështetet edhe nga Mario Draghi në Raportin e tij mbi konkurrueshmërinë dhe është rilançuar së fundmi prej tij me termin “federalizëm pragmatik”. Draghi do të marrë pjesë në sesionin e paradites të takimit, ndërsa ish-kryeministri Enrico Letta, autor i Raportit mbi Tregun e Përbashkët, do të flasë në sesionin e pasdites.
Qëllimi i takimit është të hartohet një agjendë konkrete veprimi, pas vitesh debatesh mbi përfundimin e Tregut të Përbashkët, Bashkimit të Tregut të Kapitalit dhe Unionit të Energjisë. Nga njëra anë ekziston nevoja për thjeshtim, shpejtim dhe lehtësim të procedurave; nga ana tjetër, procesi vendimmarrës i BE-së, ku Komisioni, Këshilli dhe Parlamenti kanë role të përcaktuara, shpesh rezulton i ngadaltë dhe i bllokuar.
Së fundmi, disa shtete anëtare, në krye me Gjermaninë, kanë shprehur pakënaqësi ndaj Parlamentit Evropian, si për qëndrimin mbi marrëveshjen tregtare me Mercosur, ashtu edhe për ndryshimet e bëra më herët në rregullat mjedisore që prekin bizneset. Në një kontekst të tensionuar nga rikthimi i Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë dhe nga zgjedhjet e rëndësishme që priten në disa vende evropiane, qeveritë nuk duken më të gatshme të bëjnë kompromise.
Këtë qëndrim Gjermania dhe Italia e kanë formalizuar në një dokument të përbashkët mbi konkurrueshmërinë, të miratuar gjatë takimit mes Friedrich Merz dhe Giorgia Meloni në Romë, më 23 janar. Në vazhdën e këtij dokumenti, dy vendet kanë thirrur një para-samit të enjten, me mbështetjen e kryeministrit belg Bart De Wever. Në takim pritet të marrin pjesë shumë vende, përfshirë edhe Francën, një prani domethënëse pasi në këtë rast Parisi është zëvendësuar nga Roma në raportin e privilegjuar me Berlinin – një zhvillim që nuk ka kaluar pa u vënë re në Bruksel. Pjesëmarrja pritet të jetë e gjerë, me vende si Holanda, shtetet nordike, Baltiku dhe Polonia.
Dokumenti italo-gjerman i kushton vëmendje të veçantë thjeshtimit të legjislacionit, duke propozuar që Komisioni Evropian dhe Parlamenti të jenë më të kontrolluar nga shtetet anëtare, në emër të rritjes së efikasitetit ligjvënës.
Roma dhe Berlini kërkojnë një ndryshim të menjëhershëm kursi, që përfshin tërheqjen e shumë nismave të Komisionit të bllokuara në proceset legjislative, të cilat cilësohen si “nismat zombi”. Po ashtu, ato kërkojnë një monitorim sistematik të amendamenteve të propozuara nga Parlamenti dhe Këshilli, për të vlerësuar nëse këto ndryshime shtojnë barrën administrative apo bien ndesh me parimet bazë të BE-së, si subsidiariteti dhe proporcionaliteti.
Në dokument parashikohet edhe një “frenë emergjence”, që do të aktivizohej kur procesi ligjvënës krijon kosto shtesë për bizneset dhe administratat kombëtare. Gjithashtu, theksohet se çështja e thjeshtimit i takon drejtpërdrejt krerëve të shteteve dhe qeverive, dhe se presidentja e Komisionit duhet të raportojë rregullisht para Këshillit Evropian.
Temat që do të diskutohen janë të shumta: nga krijimi i një regjimi të 28-të evropian për regjistrimin brenda dy ditësh të start-up-eve dhe kompanive në rritje, për të lehtësuar aktivitetin ndërkufitar, te integrimi i tregjeve financiare, thjeshtimi rregullator, diversifikimi i tregjeve dhe investimet në inteligjencën artificiale./ Corriere della Sera