Një vdekje, protesta të vazhdueshme dhe një betejë ligjore përbëjnë trashëgiminë e qëndrimit të anijes për strehimin e azilkërkuesve në Portland të Dorset-it, një vit pasi ajo u largua nga porti, shkruan BBC.
Anija mbërriti në portin e Portland-it në korrik të vitit 2023, katër muaj pasi qeveria konservatore britanike njoftoi se ishulli do të bëhej vendi i parë në Mbretërinë e Bashkuar ku azilkërkuesit do të strehoheshin në një anije. Projekti u paraqit si një masë e përkohshme për të lehtësuar presionin mbi sistemin e azilit dhe kishte kapacitet për të strehuar deri në 500 burra të rritur, të moshës 18–65 vjeç.
Pas fitores së Partisë Laburiste në zgjedhjet e përgjithshme të korrikut 2024, anulimi i skemës ishte një nga vendimet e para të qeverisë së re. Anija Bibby Stockholm u largua përfundimisht nga Portland më 30 janar 2025.
Kreu i Këshillit të Dorset-it, Nick Ireland, deklaroi se autoritetet vendore nuk kishin asnjë mundësi reale për të ndaluar ardhjen e anijes. “Na u imponua fjalë për fjalë. Këshilli mori një email ku thuhej se një anije po vinte dhe se për çfarë do të përdorej”, tha ai, duke shtuar se projekti ishte “në vendin e gabuar dhe në kohën e gabuar”.
Carralyn Parkes
Carralyn Parkes e çoi Ministrinë e Brendshme në Gjykatën e Lartë për çështjen e Bibby Stockholm
Një sfidë ligjore u ngrit nga ish-kryetarja e bashkisë së Portland-it, Carralyn Parkes, e cila argumentoi se anija nuk përmbushte rregullat e planifikimit urban. Në maj të vitit 2024, Gjykata e Lartë vendosi se Bibby Stockholm nuk i nënshtrohej ligjit të planifikimit, pasi nuk ndodhej në tokë. Megjithatë, Parkes e cilësoi betejën ligjore si të suksesshme në aspekt më të gjerë politik. “Humbëm betejën, por fituam luftën”, tha ajo, duke pretenduar se presioni publik dhe ligjor ndaloi plane të ngjashme në pjesë të tjera të vendit.
Që në fillim, projekti u kundërshtua ashpër nga këshilltarët vendorë dhe banorët, me protesta të shumta gjatë verës së vitit 2023. Kundërshtimet u fokusuan kryesisht te presioni mbi shërbimet lokale dhe kushtet e jetesës në bord. Edhe Kryepeshkopi i atëhershëm i Canterbury-t u bashkua thirrjeve për shtyrjen e planit.
Pak pasi azilkërkuesit e parë u akomoduan në gusht 2023, në sistemin e ujit u zbuluan baktere ‘legionella’, çka çoi në evakuimin e përkohshëm të banorëve drejt një hoteli në Devon. Dy muaj më vonë, autoritetet shëndetësore britanike e shpallën anijen të sigurt.
Në kulmin e saj, anija strehonte rreth 490 persona. Në dhjetor 2023, një azilkërkues 27-vjeçar nga Shqipëria, Leonard Farruku, humbi jetën në bord, në një rast që dyshohet se ishte vetëvrasje. Pas ngjarjes, organizata humanitare dhe vullnetare organizuan një përkujtimore në port.
Pothuajse një vit më vonë, tetë azilkërkuesit e fundit u larguan nga anija, duke shënuar përfundimin e një projekti që la pas pasoja të thella sociale, politike dhe njerëzore për komunitetin e Portland-it.