“Si mund të shfaqësh një film të Leni Riefenstahl në Nju Jork në vitin 1943?”. Për Garry Kasparov, ish-kampion bote në shah dhe disident i madh i lindur në Rusi, por tani në mërgim, thotë se është e pakuptimtë që Rusia pranohet në Bienalen e Venecias.
Në një intervistë për “Corriere della Sera”, një nga kritikët më të mëdhenj të Putinit thotë se Trump e ka poshtëruar 3 herë Rusinë, por tani edhe ai është bërë i rrezikshëm
A ju habit pjesëmarrja ruse në Bienale?
Të më habisësh është një nënvlerësim. Shpesh i kam kritikuar evropianët, por të paktën blerjet e naftës ose gazit rus shpjegohen me shqetësime ekonomike. Nga ana tjetër, t’i japësh propagandës së Kremlinit një platformë zyrtare në mes të luftës është diçka që do ta prisja nga Qiproja ose Malta, por jo nga Italia.
Si e shpjegoni këtë?
Giorgia Meloni ka një qëndrim të fortë, duke mbështetur Ukrainën. Por Moska shpenzon shumë para për të ndikuar në politikën në Francë, Gjermani dhe Itali. Mendoj se ata që janë përfshirë në ftesën e Rusisë për në Venecia dhe duhet hetuar nëse kanë bërë ndonjë pagesë.
Donald Trump ka hequr sanksionet mbi naftën ruse nga India , duke pasur parasysh bllokadën e Gjirit. A do t’i rrisë lufta në Iran fitimet e Moskës?
Vladimir Putin ka mundësinë të rimbushë arkën e tij. Që kur Trump ka qenë në Zyrën Ovale, asnjë lëvizje e tij nuk e ka dëmtuar Putinin apo Rusinë.
Po sanksionet për naftën?
Ai i vendosi ato për të parandaluar sanksione më të ashpra nga Kongresi. Senati kishte gati një paketë që mund të shkatërronte ekonominë ruse.
Me luftën në Iran, Putini mund të jetë në gjendje të rimëkëmbë ekonominë, por do të humbasë një aleat… A qëndron kjo?
Mendoj se rezultati i përgjithshëm është negativ për të. Ai po humbet më shumë sesa një aleat: po humbet prestigj. Ai nuk po jep përshtypjen e liderit të fortë. Putin tashmë e ka humbur Bashar al-Asadin në Siri, Nicolas Maduron në Karakas dhe tani Iranin. Dhe vendet arabe që mbrojnë oligarkët rusë po i kërkojnë Kievit ndihmë ushtarake. Ai po humbet shumë, më besoni.
Lufta ukrainase me dronë po ndryshon mënyrën se si lufton Irani. Teherani ka mësuar nga rusët. A është Trump i zënë në befasi?
Pas konfliktit ruso-ukrainas, lufta ka ndryshuar përgjithmonë. As Amerika nuk është gati. Sot, dhjetë operatorë ukrainas të dronëve shkatërruan një batalion rus. Fola me njërin prej tyre i cili kreu ushtrime kundër NATO-s, në të cilat forcat e Kievit fituan me shumicë dërrmuese. Ai më tha se ushtritë perëndimore ishin plotësisht të papërgatitura.
Moska i ofron Teheranit informacione mbi objektivat, ndërsa Kina siguron mbulim satelitor për dronët iranianë.
Çfarë ndodh në një situatë si kjo?
Rusia është pas Iranit në Gjirin Persik, ashtu siç Irani ishte pas Rusisë në Ukrainë. Dhe Kina merr informacione të vlefshme nga të dyja se si të luftojë një luftë moderne. Nëse ndonjëherë shohim një sulm ndaj Tajvanit, do të jetë shumë ndryshe. Perëndimi duhet të rimendojë shpenzimet e tij të mbrojtjes: të mos investojë një trilion në pajisje tradicionale të rënda, por të mësojë nga ukrainasit për skuadriljet e dronëve dhe inteligjencën artificiale.
A gaboi Trump që sulmoi Iranin?
Kam mendime të përziera. Rendi ndërkombëtar nuk ekziston më; autokratët po e përdorin atë për të sulmuar, duke u mbështetur në paralizën e Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian. Nuk mund të dyshohet se kam simpati për Trumpin, por veprimi i tij është një spastrim i plotë. Është si një buldozer që fshin një rend të vjetër që nuk funksionon më. U tregon autokratëve se edhe Amerika mund të veprojë jashtë rregullave.
Por çfarë ndodh më pas?
Trump megjithatë është një kërcënim për demokracinë amerikane. Ai shkatërron, por nuk ndërton. Mund të shpresojmë vetëm për një zgjidhje të shpejtë të kësaj krize, ndoshta me ndërhyrje në terren nga kurdët ose forcat speciale. Vendet arabe të Gjirit tani janë me Izraelin kundër Iranit. Jam më pak pesimist se më parë.