Përrallore, lirike, magjike – këto janë fjalët që përshkruajnë më së miri filmin tetë herë të nominuar për çmimin Oscar, Hamnet, nga Chloe Zhao, regjisore jashtëzakonisht e talentuar dhe fituese çmimesh.
Zhao sjell në ekran historinë e Amnetit të vogël, djalit të William Shakespeare, jo si një dramë historike, por si një meditim mbi humbjen dhe heshtjen që krijon pikëllimi. Narrativa, në ritme pothuajse hipnotike, i lejon shikuesit të zhytet në një peizazh ku natyra, drita dhe pëshpëritjet kanë më shumë peshë sesa fjalët, shkruan Protothema.
Pamjet e fshatit anglez duket se marrin frymë me personazhet, ndërsa emocioni vjen ngadalë, pothuajse në mënyrë të padukshme, por kur mbërrin është magjepsës. Roli i nënës është vendimtar në film, i paraqitur përmes performancës imponuese të Jessie Buckley, jo si një figurë periferike, por si boshti qendror i historisë. Përmes shikimit të saj, humbja fiton një dimension fizik. Zhao zgjedh të ndriçojë të patreguarën: atë që nuk u shkrua kurrë, ajo që nuk u tha, por që mund të ketë frymëzuar një nga veprat më të rëndësishme të dramaturgjisë botërore.
Hamnet nuk është një film që kërkon të bëjë përshtypje. Është një film atmosferik me brendësi të thellë, që “flet” përmes heshtjes dhe kërkon durim, shpërblimin e të cilit e gjen në imazhe pothuajse poetike.
William Shakespeare dhe Anne Hathaway u martuan në vitin 1582. Ai ishte vetëm 18 vjeç, ajo 26 vjeç dhe tashmë tre muaj shtatzënë me fëmijën e tyre të parë. Një vit më vonë lindi Susanna, dhe në vitin 1585 pasuan binjaket Judith dhe Amnet. Të gjitha lindën në Stratford-upon-Avon, një qytet i vogël anglez ku lindën edhe prindërit e tyre.
Megjithatë, Shekspiri nuk qëndroi aty për shumë kohë. Karriera e tij teatrale e çoi në Londër, rreth 100 milje larg, ku kaloi pjesë të vitit si aktor dhe dramaturg. Ai udhëtonte midis kryeqytetit dhe shtëpisë së familjes, ndërsa Anne qëndroi me fëmijët.
Në vitin 1596, Amnet vdiq në moshën 11-vjeçare. Historianët nuk e dinë me siguri shkakun e vdekjes së tij, por kjo humbje mbetet një nga kapitujt më të dhimbshëm dhe enigmatikë në jetën e shkrimtarit të madh.
Në vitin 2020, autorja Maggie O’Farrell riktheu në fokus këtë fëmijë të harruar me romanin Hamnet. Ajo rikrijon dinamikën e familjes Shekspir, duke i kushtuar rëndësi të veçantë dashurisë amërore dhe dhimbjes së papërshkrueshme të humbjes. Ana – Agnesa në roman – paraqitet si një grua me lidhje mistike me natyrën, ndërsa Hamneti i vogël përshkruhet si një fëmijë i gjallë dhe i ndjeshëm, thellësisht i lidhur me familjen dhe veçanërisht me motrën e tij binjake.
Në botën e O’Farrell, vdekja e tij i atribuohet murtajës bubonike. Vetë Shekspiri, megjithëse i pranishëm si personazh, nuk përmendet kurrë direkt – thjesht quhet “burri” ose “babai”. Autorja lidh në mënyrë indirekte vdekjen e Amnetit me shkrimin e Hamletit, vendosur midis viteve 1599 dhe 1601. Në Anglinë e epokës Elizabetiane, emrat Hamnet dhe Hamlet konsideroheshin variacione të të njëjtit emër, gjë që ka ushqyer hipotezën se humbja personale e Shekspirit mund të ketë lënë gjurmë në këtë tragjedi.
Studiuesit theksojnë se Hamleti është rrënjosur në traditën e tragjedisë elizabetiane, por afërsia kohore me humbjen e Amnetit dhe temat e dramës – zia, hakmarrja, marrëdhënia midis babait dhe birit – e bëjnë paralelen joshëse.
Shekspiri vdiq në vitin 1616, ndërsa Ana pasoi në vitin 1623. Dy vajzat e tyre, Susanna dhe Judith, jetuan deri në mesin e shekullit të 17-të. Pavarësisht fakteve bazë – lindjeve, martesave, vdekjeve – jeta personale e familjes mbetet kryesisht e panjohur.
Studiuesit theksojnë se në epokën e saj ishte normale që burrat të punonin në kryeqytet dhe të jetonin larg familjes. Shekspiri, deri në vitin 1597, kishte grumbulluar mjaftueshëm pasuri për të blerë shtëpinë e madhe të qytetit, New Place, në Stratford. Kur u tërhoq nga skena rreth vitit 1611, ai u kthye pranë gruas dhe vajzave të tij.
Referenca në testamentin e tij, ku i lë Anës shtratin “e dytë më të mirë” në shtëpi, interpretohet sot si shenjë e përkushtimit ndaj saj. Për shekuj me radhë, Anne Hathaway mbeti në hijen e bashkëshortit të saj, por studime dhe vepra si Hamnet përpiqen ta rivendosin në qendër të rrëfimit.
Epitafi i saj, i shkruar në latinisht dhe ndoshta nga vajzat e saj, e përshkruan si “nënë e dashur” dhe “një dhuratë kaq e madhe”, duke e përmendur edhe ushqimin me gji si simbol të kujdesit dhe transmetimit të moralit te fëmijët.
Sot, përmes veprave si Hamnet, Anne Hathaway po merr vendin që i takon, ndërsa Shekspiri paraqitet jo vetëm si shkrimtari më i madh i botës, por edhe si një njeri me dobësi – një arsye pse vepra e tij mbetet e rëndësishme edhe sot, duke u mbështetur në përvoja dhe emocione universale.