Tregjet financiare në SHBA, Evropë dhe Azi janë përfshirë nga një valë e fortë shitjesh, duke fshirë triliona dollarë nga vlera e kompanive më të mëdha të teknologjisë. Rënia e aksioneve vjen në një moment kur investitorët po shfaqin shqetësime në rritje për shpenzimet gjigante në inteligjencën artificiale dhe mundësinë e ngadalësimit të zhvillimit të saj pas zgjedhjeve të mesmandatit në Shtetet e Bashkuara.
Indeksi Nasdaq Composite, i përqendruar te kompanitë e teknologjisë, pësoi një rënie prej më shumë se 5.5% gjatë seancës së së enjtes, duke humbur rreth 2.5 trilionë dollarë në vlerë tregu, sipas të dhënave të Dow Jones. Edhe indekset e tjera kryesore amerikane regjistruan humbje të konsiderueshme.
Presioni u përhap me shpejtësi edhe në tregjet aziatike, ku aksionet e prodhuesve të çipave dhe kompanive që furnizojnë infrastrukturën për inteligjencën artificiale pësuan rënie të forta.
Në Japoni, indeksi Nikkei 225 ra me 6.3%, ndërsa aksionet e Kioxia humbën rreth 11.5% dhe ato të Tokyo Electron 5.8%. Në Korenë e Jugut, SK Hynix regjistroi rënie prej më shumë se 8.8%, ndërsa Samsung humbi rreth 6%.
Indeksi Kospi në Seul ra me mbi 8% gjatë tregtimit të mëngjesit, duke aktivizuar mekanizmin automatik të ndërprerjes së tregtimit, i cili përdoret për të frenuar shitjet e nxitura nga paniku. Ndërkohë, tregu i aksioneve në Tajvan shënoi rënien më të madhe javore që nga viti 2001, me indeksin Taiex që humbi 4.5% të premten.
Edhe kompanitë më të mëdha të teknologjisë në Evropë dhe SHBA u goditën nga vala e shitjeve. Aksionet e prodhuesit të çipave Infineon ranë me më shumë se 8.5%, ndërsa ASML humbi 6.5%.
Në Wall Street, Nvidia regjistroi një rënie prej më shumë se 9%, duke humbur mbi 400 miliardë dollarë nga kapitalizimi i saj në treg. AMD dhe Micron ranë me më shumë se 17%, Intel me 10.3%, ndërsa SanDisk pësoi një rënie prej mbi 22%.
Indeksi i Gjysmëpërçuesve të Filadelfias, që ndjek performancën e 30 kompanive kryesore të sektorit, ra me më shumë se 12%.
Edhe Tesla dhe SpaceX, kompanitë e lidhura me Elon Musk, u përfshinë në rënien e tregut. Aksionet e tyre ranë përkatësisht me gati 11% dhe 8%, duke fshirë më shumë se 300 miliardë dollarë nga vlera e tyre e tregut.
Në të njëjtën seancë, shtatë kompanitë më të mëdha të teknologjisë, të njohura si “Magnificent Seven”, përfshirë Apple, Nvidia dhe Tesla, humbën së bashku rreth një trilion dollarë në vlerë tregu.
Indeksi S&P 500 u mbyll me një rënie prej 4.4%, ndërsa Dow Jones humbi më shumë se 3.4%. Rënia e Nasdaq e vendosi indeksin në territorin e korrigjimit, që nënkupton një humbje prej të paktën 10% nga niveli i tij më i lartë i fundit.
Një nga faktorët që ka shtuar pasigurinë e investitorëve lidhet me zgjedhjet e mesmandatit në SHBA, ku demokratët fituan kontrollin e Senatit dhe Dhomës së Përfaqësuesve, sipas rezultatit të përshkruar në raportim. Gjatë fushatës, disa kandidatë demokratë kishin premtuar kufizime për ndërtimin e qendrave të mëdha të të dhënave, të cilat janë thelbësore për funksionimin dhe zgjerimin e inteligjencës artificiale.
Guvernatorja e zgjedhur demokrate e Teksasit, Gina Hinojosa, kishte premtuar një moratorium për ndërtimin e qendrave të reja të të dhënave. Ndërkohë, senatori Bernie Sanders kërkoi vendosjen e një moratoriumi kombëtar, duke argumentuar se zhvillimi i pakontrolluar i këtij sektori mund të ketë pasoja për mjedisin dhe tregun e punës.
Presidenti Donald Trump fajësoi demokratët për rënien e tregjeve, duke deklaruar në rrjetet sociale se humbjet e aksioneve erdhën si pasojë e rezultateve zgjedhore.
Megjithatë, shqetësimet e investitorëve nuk lidhen vetëm me zhvillimet politike. Në qendër të debatit është edhe pyetja nëse qindra miliarda dollarët që kompanitë po investojnë në inteligjencën artificiale do të gjenerojnë fitimet e pritshme.
Analistja e çipave në MarketWatch, Britney Nguyen, e cilësoi rënien si vazhdim të shqetësimeve mbi nivelin e lartë të shpenzimeve për infrastrukturën e inteligjencës artificiale.
Edhe Susannah Streeter, strategiste kryesore e investimeve në Wealth Club, tha se frika për përfitimet nga investimet masive në IA po përplaset me mundësinë e ngadalësimit të ndërtimit të qendrave të të dhënave.
Ndërkohë, drejtuesit e industrisë së teknologjisë po pranojnë se kundërshtimi i komuniteteve ndaj këtyre projekteve është bërë një sfidë e rëndësishme.
Greg Brockman, president dhe bashkëthemelues i OpenAI, tha se kompanitë teknologjike duhet të bëjnë më shumë për të përfshirë komunitetet lokale në planet për ndërtimin e infrastrukturës së re.
Sipas tij, kompanitë nuk mund të mbështeten vetëm te komunikimet në rrjetet sociale për të bindur qytetarët se projektet do të jenë të dobishme, por duhet të bëhen pjesë e komuniteteve ku planifikojnë të ndërtojnë.
Rënia e fundit në tregjet globale tregon se investimet në inteligjencën artificiale po përballen me një periudhë të re pasigurie, ku pritshmëritë për fitime, kostot e infrastrukturës dhe kundërshtimi ndaj qendrave të të dhënave po ndikojnë drejtpërdrejt në vendimet e investitorëve.