Në një ditë normale shkolle, Mohammed, 17 vjeç, zgjohet në orën 6 të mëngjesit, kujdeset për motrat e vëllezërit më të vegjël për të ndihmuar nënën e tij të vetme që punon si roje sigurie, pastaj merr dy autobusë të mbushur dhe një tren lokal për të shkuar në gjimnazin e tij në Sevran, një qytet periferik me të ardhura të ulëta në veri-lindje të Parisit.
“Nuk ka mjaftueshëm karrige apo banka, ndaj disa nxënës duhet të qëndrojnë në këmbë”, tha Mohammed. “Klasat janë aq të mbushura sa nuk mund të komunikosh me mësuesin. Gjatë valëve të të nxehtit këtë vit, ndjehej sikur ishim në 40 gradë në klasa pa perde apo hije. Ishte aq nxehtë sa truri nuk funksiononte”.
Ai është në vitin e fundit të gjimnazit dhe dëshiron të studiojë menaxhim dhe komunikim digjital në një universitet në Paris. Por kushtet e këqija e bëjnë të ndjejë se të gjitha gjasat janë kundër tij dhe shokëve të klasës.
“Disa prej nesh kalojnë muaj pa mësues, sepse stafi që mungon nuk zëvendësohet”, tha ai. “Një klasë nuk pati mësues të frëngjishtes për disa muaj para provimit të maturës, ndaj nuk mundën të studionin tekstet e detyruara. Së fundmi na duhej një mësues për një lëndë që mësohej në anglisht, por kur erdhi, ai nuk fliste anglisht”.
Protesta më e madhe e të rinjve në dekada nxori qindra mijëra njerëz në rrugët e Francës këtë javë, duke demonstruar kundër pabarazisë në sistemin arsimor, shkollave të amortizuara, mungesës së mësuesve dhe klasave të mbipopulluara. Qindra shkolla u bllokuan, mijëra adoleshentë u arrestuan dhe grupet e të drejtave paralajmëruan për brutalitet policor, me një fëmijë që humbi shikimin nga njëri sy dhe një tjetër që humbi dorën.
Mohammed dhe shokët e tij, shpesh të mbështetur nga prindërit dhe mësuesit, kanë qenë në vijën e parë, duke krijuar barrikadë në shkollën e tyre, Lycée Blaise-Cendrars, e cila ndodhet në një nga departamentet më të varfra të Francës, Seine-Saint-Denis. Ata votuan për të vazhduar protestat javën e ardhshme, duke i çuar kërkesat e tyre te kryetari i bashkisë, zyrtarët e zgjedhur dhe përfaqësuesit e arsimit. Shumë politikanë lokalë kanë mbështetur kërkesat e tyre. Madje edhe kryeministri francez, Sébastien Lecornu, pranoi se adoleshentët kishin shqetësime “legjitime”.
Fotot në telefonat e nxënësve të Sevranit tregonin karrige të thyera, vrima në mure e tavane, myk, kova për të mbledhur rrjedhjet, drita të prishura. Ata thanë se nevojat bazë nuk plotësoheshin: disa tualete ishin të prishura, të tjera pa dyer dhe shpesh pa letër higjienike apo sapun. Pajisjet e shkencës dhe projektorët mungonin.
“Nuk po kërkojmë luks, vetëm bazat për të mësuar në kushte të denja”, tha Mohammed. “Megjithatë policia me kuaj na sulmoi kur protestonim jashtë shkollës, duke hedhur gaz lotsjellës dhe duke bërë arrestime. Është shumë e rrezikshme të të sulmojë një kalë, mund të të vrasë. Unë thjesht vrapova, po përpiqesha të ndihmoja shokët e klasës”.
Shkollat e Seine-Saint-Denis, një zonë periferike pranë Parisit verior, kanë qenë një forcë kryesore në protesta. Zona ka popullsinë më të re në Francën kontinentale, një nga normat më të larta të lindshmërisë dhe ndër të ardhurat mesatare më të ulëta. Gjimnazet lokale kanë një qarkullim të lartë të mësuesve të rinj.
Megjithëse bashkëpriti Lojërat Olimpike të Parisit 2024 dhe qeveria ka shpallur plane për të luftuar pabarazitë dhe varfërinë, zona në veri-lindje të Parisit mbetet e pafavorizuar krahasuar me kryeqytetin.
Në vitin 2005, Seine-Saint-Denis ishte pika e nisjes së trazirave disa-javore në lagjet e banesave në Francë, që çuan në shpalljen e gjendjes së emergjencës kombëtare, pas vdekjes së dy djemve të rinj që fshiheshin nga policia në një nënstacion elektrik. Protestat e kësaj jave treguan se pabarazia dhe diskriminimi nuk janë adresuar në periferitë e Parisit dhe mosbesimi mes të rinjve dhe policisë vazhdon.
Lycée Blaise-Cendrars në Sevran, me mbi 1 mijë nxënës, ka qenë në qendër të protestave për kushtet e shkollës edhe më parë. Në vitin 2024, nxënësit dhe mësuesit realizuan një video virale për gjendjen e klasave, tualeteve dhe pajisjeve. Rajoni Île-de-France tha se kishte nisur një projekt madhor për rinovimin e ndërtesave të gjimnazeve. Por adoleshentët thanë se problemet kryesore nuk ishin adresuar.
Adoleshentët në Seine-Saint-Denis: protesta për kushte më të mira në shkolla
“E nisim me një disavantazh të padrejtë sepse prindërit tanë nuk janë aq të pasur sa të tjerët, nuk mund të na blejnë libra, nuk mund të na çojnë në kinema”, tha Ilian, 17 vjeç, me origjinë marokene, babai i të cilit është punonjës trafiku. “Po humbasim shkollën gjatë këtyre protestave, rrezikojmë të mbetemi prapa në një vit provimesh, jemi të dëshpëruar të kthehemi në klasë për të studiuar, por kushtet janë aq të këqija sa nuk mund të ndalojmë derisa qeveria të premtojë veprime”.
Ministria e Arsimit këtë javë premtoi 3 mijë mësues për të mbushur urgjentisht boshllëqet, por sindikatat e mësuesve shprehën dyshime dhe thanë se duhen plane afatgjata dhe më shumë financime, edhe pse qeveria argumenton se ka pak fonde të lira.
Shëndeti mendor i fëmijëve është gjithashtu një problem në Seine-Saint-Denis. Ilian ka pritur për muaj të tërë për të parë një psikiatër për fëmijë. Në gjimnaz nuk kishte infermiere dhe mungonte stafi mbështetës për fëmijët me aftësi të kufizuara, tha ai.
“Policia na sheh sikur jemi kafshë. Na flasin me aq mizori”, tha Ilian. Ai u tha politikanëve lokalë se disa adoleshentë pretenduan se policia kishte bërë fyerje racore ndaj tyre gjatë protestave.
Stéphane Troussel, kreu socialist i këshillit të departamentit Seine-Saint-Denis, i cili u takua me nxënësit këtë javë, tha: “Është e patolerueshme që policia po shkakton pjesë të vështirësive”. Ai bëri thirrje që policia të ndalojë përdorimin e një lloj arme me plumba gome, pasi ata pezulluan përdorimin e granatave shokuese pas lëndimeve. Ministri i Brendshëm francez, Laurent Nuñez, ka mbrojtur taktikat policore.
Stéphane Blanchet, kryetari i Sevranit, tha se mbështet kërkesat e protestuesve të shkollës. Ai shtoi se shumë banorë në qytetin e tij me 52 mijë njerëz, me një nivel varfërie mbi mesataren, ndihen “të lënë mënjanë” dhe të harruar nga shteti.
Sarah, 17-vjeçe, që dëshironte të studionte në një fakultet prestigjioz inxhinierie në Paris dhe babai i saj punëtor magazine ishte krenar që ajo po protestonte dhe po takonte kryetarin e bashkisë, tha se adoleshentët në periferitë “ndihen vërtet të braktisur”.
“Na ka befasuar dhe gëzuar shumë kur adoleshentë nga zona më të pasura në Francë dolën në rrugë për të na mbështetur këtë javë. Ne e dimë që jemi të pafavorizuar dhe se duhet të punojmë 10 herë më shumë se të tjerët për të shpëtuar nga diskriminimi ndaj kodit tonë postar. Por nuk mund të mësojmë siç duhet në këto kushte kur nuk na garantohet as një karrige për t’u ulur në shkollë”, shtoi ajo./ Marrë nga The Guardian